دالانپر؛ زیبایی بکر ارومیه در دو راهی توسعه و حفاظت
به گزارش خبرنگار تابناک از استان آذربایجانغربی، دالانپر در سالهای اخیر آرامآرام از یک مقصد کمتر شناختهشده محلی، به نامی آشنا برای طبیعتگردان و علاقهمندان سفرهای بکر تبدیل شده است، منطقهای که در محدوده کوهستانی نزدیک ارومیه و اشنویه قرار دارد و بیش از هر چیز با چشماندازهای مهآلود، دریاچه مرتفع، مراتع سرسبز و هوای خنک تابستانی شناخته میشود.
با وجود این جذابیتها، دالانپر هنوز بیشتر یک ظرفیت طبیعی است تا یک مقصد توسعهیافته گردشگری. همین موضوع، تحلیل این منطقه را از سه منظر امکانات تفریحی، راه دسترسی و جایگاه زیباییشناختی آن در مقایسه با نمونههای مشابه جهانی ضروری میکند.
دالانپر؛ مقصد طبیعتگردی، نه تفرجگاه تجهیزشده
نخستین نکته در بررسی دالانپر، ماهیت تفریحی آن است، این منطقه برخلاف بسیاری از مقاصد پررفتوآمد، بر پایه امکانات مصنوعی و تاسیسات گسترده گردشگری شکل نگرفته است. جذابیت اصلی دالانپر در خود طبیعت آن نهفته است؛ یعنی در امکان پیادهروی، کوهپیمایی، عکاسی از مناظر طبیعی، کمپینگ و بازدید از جاذبههای پیرامونی مانند آبشار سولهدُکل و به همین دلیل، دالانپر را باید مقصدی مناسب برای گردشگری طبیعتمحور و اکوتوریسم دانست و گردشگرانی که به این منطقه سفر میکنند، معمولاً در پی تجربهای متفاوت از سفر هستند؛ تجربهای که در آن سکوت، چشمانداز، هوای پاک و حس فاصله گرفتن از فضای شهری، نقش اصلی را ایفا میکند.
در مقابل، این منطقه هنوز از نظر امکانات رفاهی و خدمات پشتیبان، با محدودیتهای قابل توجهی روبهرو است و کمبود خدمات بهداشتی، نبود اقامتگاههای استاندارد در محدوده نزدیک، ضعف تابلوهای راهنما، محدود بودن خدمات امدادی و نبود ساماندهی کامل گردشگری، از جمله کاستیهایی است که بر تجربه سفر تاثیر میگذارد و در نتیجه، دالانپر در وضعیت کنونی بیش از آنکه مقصدی عمومی برای همه گروههای گردشگر باشد، مناسب سفرهای برنامهریزیشده و طبیعتگردی هدفمند است.
مسیر دشوار؛ هم مزیت، هم مانع
راه دسترسی به دالانپر را باید یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر آینده گردشگری این منطقه دانست، مسیر متداول رسیدن به این مقصد از محور ارومیه به اشنویه آغاز میشود و پس از عبور از محدوده آغبلاق و روستای دیزج، در بخشهایی به جاده خاکی و مسیرهای دشوارتر میرسد.
این وضعیت، دو نتیجه متفاوت به همراه داشته است، از یک سو، دشواری مسیر باعث شده دالانپر تا حدی بکر باقی بماند و از فشار گردشگری انبوه در امان باشد و از سوی دیگر، همین مساله دسترسی گردشگران عمومی را محدود کرده و مانع از آن شده است که این منطقه به شکل گستردهتر وارد چرخه گردشگری استان شود.
در روزهای مساعد، مسیر کوهستانی دالانپر میتواند بخشی از جذابیت سفر باشد و حس ماجراجویی و کشف را تقویت کند، اما در شرایط مه، بارندگی، لغزندگی مسیر یا افزایش حجم تردد، نبود راه استاندارد و خدمات جادهای کافی میتواند سفر را دشوار و حتی پرریسک کند. این مساله بهویژه برای خانوادهها، خودروهای سواری معمولی و گردشگرانی که آشنایی کافی با منطقه ندارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بر همین اساس، کارشناسان گردشگری معتقدند اگر قرار است دالانپر به مقصدی پایدار و قابل اتکا در حوزه طبیعتگردی تبدیل شود، بهبود دسترسی ایمن، نصب علائم مسیر، ایجاد نقاط توقف مشخص و تقویت خدمات امدادی باید در اولویت قرار گیرد؛ البته بدون آنکه این اقدامات به مداخله سنگین در طبیعت منطقه منجر شود.
زیبایی دالانپر در مقایسه با نمونههای مشابه جهانی
آنچه دالانپر را از بسیاری از جاذبههای طبیعی دیگر متمایز میکند، صرفاً وجود یک دریاچه یا ارتفاعات کوهستانی نیست، بلکه ترکیب خاص عناصر طبیعی در این منطقه است و دریاچه مرتفع، دامنههای سبز، هوای خنک، مه کوهستانی، سکوت و چشماندازهای باز، مجموعهای از زیبایی بصری را پدید آوردهاند که در مقاصد کمتر دستخورده ارزش دوچندان پیدا میکند.
از نظر فرم طبیعی و حس بصری، دالامپر را میتوان با برخی دریاچههای کوهستانی در آلپ، قفقاز و آناتولی شرقی مقایسه کرد، البته این مقایسه بیشتر ناظر بر ساختار چشمانداز و کیفیت تجربه طبیعت است، نه سطح خدمات و توسعه زیرساخت و بسیاری از نمونههای مشابه جهانی، از راههای دسترسی استاندارد، اقامتگاههای مجهز، مدیریت حرفهای گردشگری و شبکه خدمات کامل برخوردارند؛ در حالی که دالامپر هنوز در مرحلهای قرار دارد که اصالت طبیعی آن بر هر نوع توسعه عمرانی غلبه دارد.
این تفاوت، اگرچه از یک منظر به معنای عقبماندگی زیرساختی است، اما از منظر دیگری یک مزیت مهم به حساب میآید و در دورانی که بسیاری از مقاصد مشهور جهان زیر فشار ساختوساز، ازدحام گردشگر و تجاریشدن بیش از حد قرار گرفتهاند، دالانپر هنوز کیفیتی خام، آرام و کشفنشده دارد. همین بکر بودن میتواند برای گردشگران حرفهای طبیعت، مهمترین عامل جذابیت باشد.
ضرورت توسعه کنترلشده دالامپر
مسئله اصلی درباره دالامپر این نیست که آیا باید توسعه پیدا کند یا نه؛ بلکه پرسش اصلی این است که چه نوع توسعهای برای آن مناسب است و اگر توسعه این منطقه صرفاً با نگاه عمرانی و افزایش سریع ورود گردشگر دنبال شود، مهمترین سرمایه آن یعنی طبیعت بکر و اصالت بصریاش آسیب خواهد دید. در مقابل، اگر هیچ اقدامی برای بهبود زیرساختهای پایه صورت نگیرد، دالامپر همچنان در حد یک مقصد محدود و کماثر باقی خواهد ماند.
از این رو، راهکار مناسب برای آینده این منطقه را باید در الگوی گردشگری مسئولانه و اکوتوریسم پایدار جستوجو کرد؛ الگویی که در آن ایجاد حداقل خدمات ضروری، ارتقای ایمنی مسیر، کنترل ظرفیت گردشگر، حفاظت از محیط طبیعی و جلوگیری از ساختوساز بیضابطه، به صورت همزمان دنبال شود.
دالانپر؛ یک آزمون برای سیاست گردشگری طبیعت
دالانپر امروز فقط یک جاذبه دیدنی در اطراف ارومیه نیست، بلکه نمونهای روشن از وضعیت بسیاری از مقاصد طبیعی ایران است؛ مناطقی با ظرفیت بالا، اما با زیرساخت ناکافی و مدیریت ناپیوسته و این منطقه میتواند در صورت برنامهریزی درست، به یکی از برندهای مهم طبیعتگردی در شمالغرب کشور تبدیل شود؛ برندی که هم برای اقتصاد محلی فرصتآفرین باشد و هم الگویی موفق از حفاظت همراه با بهرهبرداری مسئولانه ارائه دهد.
سرنوشت دالانپر به تصمیمی بستگی دارد که میان دو مسیر متفاوت گرفته میشود: توسعه شتابزده و فرساینده، یا توسعه هدفمند و پایدار و اگر مسیر دوم انتخاب شود، دالامپر میتواند جایگاهی فراتر از یک مقصد محلی پیدا کند و به یکی از نمادهای موفق گردشگری طبیعی ایران بدل شود.
انتهای پیام/