نگین فیروزهای شمال غرب ایران در انتظار کشف دوباره/ از دریاچه ارومیه تا تخت سلیمان
به گزارش خبرنگار تابناک از استان آذربایجان غربی، این استان به عنوان تنها استان هممرز با سه کشور، دروازه ایران به اروپا محسوب میشود و در قلب این استان، مجموعه جهانی «تخت سلیمان» در تکاب، شکوه تمدن ساسانی را به رخ میکشد؛ اثری که هر ساله میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی است.
از سوی دیگر، کلیسای قرهکلیسا در چالدران، به عنوان یکی از قدیمیترین کلیساهای جهان، نمادی از همزیستی ادیان در این سرزمین است.
در حوزه طبیعتگردی، آذربایجان غربی با دریاچه ارومیه -که در سالهای اخیر با طرحهای احیا، جان دوبارهای گرفته است و آبشارهای خروشان، مقصدی رویایی برای طبیعتدوستان است و غار سهولان مهاباد نیز به عنوان دومین غار آبی بزرگ ایران، یکی از پربازدیدترین جاذبههای این منطقه به شمار میرود.
چالشهای پیش روی صنعت گردشگری
با وجود این داشتههای گرانبها، آذربایجان غربی همچنان با چالشهای زیرساختی دستوپنج نرم میکند، کمبود اقامتگاههای بومگردی استاندارد در مناطق دورافتاده، ضعف در بازاریابی دیجیتال بینالمللی و عدم بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای توریسم سلامت (بهویژه با توجه به هممرزی با کشورهای همسایه)، از جمله موانعی است که مانع از شکوفایی کامل این صنعت در استان شده است.
علاوه بر این، معرفی نشدنِ کافیِ مسیرهای گردشگری ترکیبی (تاریخی-طبیعی) باعث شده تا بسیاری از مسافران، این استان را تنها به عنوان مسیر عبوری به سمت ترکیه ببینند، نه یک مقصد نهایی برای اقامت چندروزه.
نقش گردشگری در اقتصاد محلی و رویکرد جدید مسئولین
بررسیهای اخیر نشان میدهد که با سرمایهگذاری روی بومگردی و صنایع دستی فاخر این استان از جمله فرش ریزبافت خوی و آثار قلمزنی، میتوان تحولی در اشتغال پایدار مناطق روستایی ایجاد کرد.
مسئولین گردشگری استان در ماههای اخیر بر لزوم تقویت زیرساختهای حملونقل جادهای و هوایی و همچنین برگزاری جشنوارههای فصلی برای جذب توریسم زمستانه و کوهستانی تأکید کردهاند که نشاندهنده یک تغییر استراتژیک در اولویتبندیهاست.
آذربایجان غربی سرزمینی است که در آن تاریخ، طبیعت و فرهنگ به هم گره خوردهاند، برای تبدیل شدن این استان به یک مقصد تراز اول گردشگری در سطح ملی و منطقهای، نیاز است که در کنار حفاظت از میراث فرهنگی و محیط زیست، بخش خصوصی با حمایتهای دولتی به سمت ارتقای کیفیت خدمات و معرفی هوشمندانه این مقاصد حرکت کند.
آذربایجان غربی تنها یک استان نیست، بلکه تجربهای چندبعدی از تاریخ و طبیعت است که منتظر دیده شدن توسط گردشگران است.
گردشگری آذربایجانغربی؛ ظرفیتهای بزرگ، دستاوردهای قابلتوجه و چالشهای باقیمانده
آذربایجانغربی با تکیه بر جاذبههای تاریخی، طبیعی، مذهبی و مرزی، یکی از استانهای مهم گردشگری کشور به شمار میرود؛ اما در کنار ظرفیتهای گسترده، عملکرد مسئولان این حوزه نیز همزمان با برخی پیشرفتها، با کاستیهایی در زیرساخت، معرفی مقصد و بهرهبرداری اقتصادی از گردشگری روبهرو بوده است.
آذربایجانغربی از معدود استانهایی است که همزمان میتواند مقصد گردشگری تاریخی، طبیعی، مذهبی و حتی سلامت باشد.
با این حال، تحقق این ظرفیتها در عمل نیازمند برنامهریزی، سرمایهگذاری و مدیریت دقیق است؛ موضوعی که عملکرد مسئولان استانی را به ترکیبی از نقاط قوت و ضعف تبدیل کرده است.
آمار و شاخصهای قابل اتکا در گردشگری استان
آذربایجانغربی از نظر تنوع جاذبهها در میان استانهای شاخص کشور قرار دارد. در این استان دو اثر ثبت جهانی یونسکو یعنی تخت سلیمان و قرهکلیسا جایگاه ویژهای دارند.
همچنین دهها اثر ثبت ملی، چندین منطقه نمونه گردشگری، اقامتگاه بومگردی، مسیرهای طبیعتگردی و ظرفیتهای مرزی، پشتوانه توسعه این بخش هستند.
از سوی دیگر، شهرهای ارومیه، خوی، مهاباد، تکاب، ماکو و سردشت بیشترین سهم را در جذب گردشگر دارند.
در بخش گردشگری مذهبی و فرهنگی نیز حضور بناهای تاریخی متعلق به ادیان و اقوام مختلف، یک مزیت منحصربهفرد برای استان ایجاد کرده است.
در حوزه گردشگری سلامت هم نزدیکی به مرزهای بینالمللی و هزینههای رقابتی خدمات درمانی، این استان را مستعد جذب گردشگران درمانی کرده است.
با این حال، نبود یک نظام شفاف و دائمی برای انتشار آمارهای دقیق ورود گردشگر، میزان اقامت، درآمدزایی و اشتغال، یکی از نقاط ضعف جدی مدیریت گردشگری استان است.
بررسی مثبت عملکرد مسئولان
در بخش مثبت، مسئولان استان در سالهای اخیر تلاش کردهاند برخی از جاذبههای شاخص را بیشتر در سطح ملی معرفی کنند.
برگزاری جشنوارههای محلی، توسعه برخی اقامتگاههای بومگردی و توجه نسبی به مرمت آثار تاریخی از جمله اقداماتی بوده که میتوان آنها را در کارنامه مثبت دید.
همچنین تلاش برای تقویت گردشگری مرزی و استفاده از موقعیت ژئوپلیتیکی استان، یک رویکرد درست و قابل دفاع ارزیابی میشود.
سرمایهگذاری در مسیرهای دسترسی به برخی مناطق گردشگری و تاکید بر توسعه زیرساختهای اقامتی نیز از دیگر نکات مثبت عملکرد مدیریت استان است.
در برخی شهرستانها، همکاری میان میراث فرهنگی، شهرداریها و بخش خصوصی توانسته به فعالتر شدن فضای گردشگری کمک کند.
افزون بر این، توجه به معرفی غذاهای محلی، صنایع دستی و ظرفیتهای بومگردی، نشانهای از حرکت به سمت گردشگری تجربهمحور است.
بررسی منفی عملکرد مسئولان
با وجود این اقدامات، نقدهای جدی هم به عملکرد مسئولان وارد است. مهمترین ضعف، فاصله زیاد میان ظرفیت بالقوه و بهرهبرداری واقعی است.
بسیاری از جاذبههای استان یا ناشناخته ماندهاند یا به دلیل نبود زیرساخت مناسب، نتوانستهاند به مقصدی پایدار برای سفر تبدیل شوند.
راههای دسترسی نامناسب به برخی مناطق، کمبود تابلوهای راهنما، نبود خدمات رفاهی کافی و ضعف تبلیغات حرفهای، همچنان از مشکلات اصلی است و در برخی موارد، پروژههای گردشگری با کندی اجرا شده یا نیمهتمام ماندهاند و همین موضوع اعتماد سرمایهگذاران را کاهش داده است.
از سوی دیگر، نبود هماهنگی کافی میان دستگاههای اجرایی باعث شده برخی طرحها به نتیجه ملموس نرسند.
منتقدان میگویند که در استان بیشتر بر «معرفی ظرفیتها» تاکید شده تا «تبدیل ظرفیت به درآمد».
همچنین در حوزه گردشگری بینالمللی، استان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته خود را در بازار منطقهای بهدست آورد، ضعف در بازاریابی دیجیتال، تولید محتوای چندزبانه و ارتباط با توراپراتورهای خارجی نیز از دیگر کاستیهای جدی است.
گردشگری، فرصت مهم برای اقتصاد محلی
گردشگری در آذربایجانغربی میتواند به یکی از موتورهای اصلی اشتغال و درآمد تبدیل شود، اگر زنجیره خدمات از حملونقل و اقامت تا صنایع دستی و خوراک محلی بهدرستی سامان یابد، این بخش میتواند به نفع روستاها و شهرهای کوچک عمل کند.
در این میان، بومگردیها، بازارچههای محلی و تورهای فرهنگی میتوانند نقش مهمی در توزیع عادلانه منافع گردشگری داشته باشند، اما این هدف بدون برنامهریزی بلندمدت، آموزش نیروی انسانی و حمایت واقعی از سرمایهگذاران محقق نخواهد شد.
آذربایجانغربی استانی است که از نظر گردشگری، کمنظیر و حتی در برخی حوزهها بیرقیب است. اما واقعیت این است که ظرفیت بالا بهتنهایی کافی نیست و نیاز به مدیریت حرفهای، تبلیغات هدفمند و زیرساخت مناسب دارد.
انتهای پیام/